Kilkuyu Da Dugun

KİLKUYU KÖYÜNDE DÜĞÜN
Geleneksel toplumlarda düğün sadece iki tarafı ilgilendiren değil bütün köy toplumunu ilgilendiren bir olaydır.Tek düzen hayatı renklendiren canlandıran düğünler yardımlaşmanın dayanışmanın en çok görüldüğü sosyal bir olgudur. Mazide kalmış unutulmağa yüz tutmuş bu dayanışma ve yardımlaşmanın unutulmaması ve yeni nesillerinde bunu yaşatmaları için önceleri bir haftayı bulan düğün eğlenceleri günümüzde çeşitli nedenlerden dolayı kısaltılmış ve neredeyse yok olmaya yüz tutmuştur.
KIZ İSTEME: Köyümüzde evlenmeler görücü usulü ile yapılırdı.İstenecek kız görülür gönlü olup olmadığı oğlan ailesi tarafından araştırılır kızın arkadaşları aracı yapılarak evlenmeğe gönlü olup olmadığı öğrenilir.Bu olaya ağız arama adı verilir.
Kızdan olumlu cevap alınırsa oğlan anası yalnız veya bir akrabasını alarak kız evine gider.Kızın ailesinin de ağzını arar eğer olumlu bir hava sezerse oğlan tarafı kız ailesinin samimi olduğu köyün büyüklerini alarak(genelde Perşembe akşamı) kız istemeğe gidilir.
İlk önce hatır sorma gibi misafir gelenekleri yerine getirilir.Oğlan anası veya babası kız evinin süpüegesini yan yatırarak üzerine oturarak söze başlar.Ziyaretimizin sebebi nedir bilirmisiniz derler.Biz Allahın emri Peygamberin kavli ile kızınızı oğlumuza münasip gördük eğer sizde münasip görürseniz bu işi uzatmadan bitirelim denir.
Eğer gönülleri varsa nasipse olur,Allah yazdıysa olur gibi olumlu sözler söylenir bize biraz müsaade edin kararımızı size bildiririz denir.Kendi aralarında ve akrabalarına danıştıkdan sonra eğer bir engel yoksa söz kesilir.Söz kesmenin belirtisi olarak köyümüzde
A:ZİYAFET Oğlan evinin akrabası veya oğlan evinden bir kişi köyü dolaşarak ziyafete davet ederdi .Davet edilen köylü oğlan evinde toplanır koyun kuzu koç v.b bir hayvan kesilir ve hazırlanan yemekler yenilerek ziyafet çekilirdi.Çok külfetli olduğu için bundan vazgeçilmiştir.
B:ŞERBET İÇME Oğlan evinden bir kişi veya akrabası köyü dolaşarak köylüyü şerbet içmeğe davet eder.Akşam olunca erkekler köy odasın da kadınlar kız evinde toplanır.Köy odasında ilk önce kız ve oğlan babasından başlamak üzere orada bulunan lara şerbet ikram edilir.Bunun yanında daha sonra çay ve bisküi de ikram edilir ve ikram faslı bitince köy imamı ey komşular buraya niye toplandık diye oradakilere hitap ederek malumunuz üzere ……..oğlu ile ……..kızınşerbeti için toplandık Allah devamını getirsin der ve dua ederek bitirir ve orada bulunanlarda amin der ve dağılırlar.
Kadınlarda kız evinde toplandıkdan sonra oğlan evinden getirilen şerbet ve çerezler oradakilere ikram edilir.Kadınlar kendi aralarında eğlendikten sonra oğlan tarafının kız için getirdiği giyecek ve takıları kız tarafına takdim eder .Buna nişan bohçası adı verilir.
C:TORBA ASMA Sözü kesildikten sonra kız tarafının isteği ile içinde giyecek ve takıların bulunduğu nişan bohçası kız tarafına teslim edilir.
NİŞANLILIK DÖNEMİ:bu dönem içinde kız ve oğlan birbirlerini görmezler.tesdüfen karşılaşan nişanlılardan kız nişanlısından kaçar ve görünmez.Nişanlılık döneminde eğer bir dini bayram varsa oğlan tarafı kız evine bayramlık götürür.Bunu kadınlar yapar bayramın genellikle ikinci günü içinde elbise ve çeşitli çerezler bulunan torbayı kız evine iletilir ve kadınlar kendi aralarında eğlenir ve kız evide gelenlere çeşitli ikramlarda bulunur.
DÜĞÜN İSTEME: Oğlan tarafı düğün yapma tarihini kız tarafına bildirir eğer o tarih kız tarafı içinde uygunsa düğünden önce bir araya gelerek başlık kesilir. Alınacak çeyiz elbise ev eşyaları ve takılar konuşularak karara bağlanır.(başlık oğlan tarafının kız babasına verdiği paradır) köyümüz dışarıys sürekli göç veren bir yer olduğundan evlenmenin diğer aşamalarında olduğu gibi değişim başlık aşamasında da görülmekte dir. Artık çoğu yerde kalkmıştır. Ama devam eden yerlerde vardır.
İZİNNAME: (RESMİ NİKAH) Düğünden önce kız ve oğlan tarafı ilçeye (Tosya) giderek köy muhtarı tarafından yürütülen resmi nikah ve sağlık işlemleri sağlık ocağında yapılır.Dini nikah kıydırmak da vazgeçilmez adetlerdendir. Gizli yapılmağa gayret edilir.Bu sırada düğünde lazım gelecek son eksikliklerde giderilir ve artık düğün hazırlıkları bitmiştir.
ÇEYİZ YIKMA: Çeyiz için alınan eşyalar düğünden önce sabah namazını mütakip oğlan evinden alınarak katır ve merkeplere yükletilir oğlanın amca dayı ve akrabaları ilahilerle kız evine iletilir.Bu esnada silah atılması da görülmektedir.
BAYRAK DİKİLMESİ:Köyümüzde düğün evine bayrak dikilmesi ile düğün başlamış olur.(düğün evine dikilen bayrak kırmızı bir bez dir.Türk Bayrağı dikilmez çünki düğünden sonra dikilen bez silah atılarak indirildiğinden Türk Bayrağına silah atmak söz konusu değildir.
DÜĞÜNE DAVET: Köyümüzde düğüne davet davul zurna eşliğinde güğün kahyası(düğün kiyası) olarak görevlendirilen kolunda kırmızı bezbağlı kişi köyü dolaşarak düğüne davet eder.Eğer ihtiyaç duyulması durumunda yemek pişirmeye lazım olacak kazanları toplatır.
Düğün evinin yanında toplanan köy gençleri davul zurna eşliğinde çeşitli oyun ve yarışmalar düzenleyerek eğlenirler.Davul zurna eşliğinde keşkek döğülür,tura ,güvercin taklası oynanır. Horoz yarışı mutlaka yapılır.(Köy gençlerinin belirlenen yerden düğün evine kadar koşması) birinci gelene bir horoz verilirdi.
Köy gençleri gelecek misafirlere ikram edilecek yemeklerin hazırlığına ve yemek ocağının kurulmasına yardımcı olurlar.
DÜĞÜN AKŞAMI:Köy meydanına veya müsait bir yere büyükce bir ateş yakılarak köyün erkekleri sim sim oynarlar.
KINA:(KINOMA) Yatsı namazını müteakip damada erkek evinde kına yakılır.Damadın arkadaşları ve akrabaları erkek evinde toplanır ilahiler eşliğinde kına karılır ve dualarla damadın sağ eline kına yakılarak al çaputla bağlanır.Bu kınadan orada bulunanlarda isterseler yakabilirler.oradakilere çeşitli çerez ikram edilir.
Oğlan evinden götürülen kına kız evinde gelin ortaya oturtulur başı kırmızı duvakla örtülür ilahiler söyleyerek karılır ve gelin mutlaka ağlatılır.İlahiler ve dualarla kına yakılmak istenir.Kaynanadan bir hediye(altın) gelmedikçe gelin elini açmaz.Kaynananın gelinin eline hediye vermesiyle kınası yakılır.Kına yakmak İslam geleneklerindendir.Geleneksel toplumlara kınanın eşleri birbirine sevgili yapmak amacı ile yakıldığı söylenmektedir.Gelin ve davetlilerin ellerine yakılarak evliliğin bir anlamda kutlanıp kutsanması sağlanmaktadır.Kına yakıldıktan sonra kadınlar gelinin başına çeşitli hediyeler ve para atarlar ve kendi aralarında şarkı türkü ve oyunlarla eğlenirken erkeklerin simsim oyunuda gece geç saatlere kadar devam eder.
Düğün sabahı damat kendisi traş olur ve yıkanır.Yıkandığı suya damat görmeden az miktarda şeker katmak süregelen bir adettir.
Düğün sabahı hazırlanan yemek kazanlarının ağzı dua ile açılır.
DÜĞÜN GÜNÜ:Düğüne gelenler genellikle dakı(daku)( bazı yörelerde görüşük) denilen üç beş metre basma yahut bir miktaryı bir çubuk un ucuna takarak düğün evine doğru yanaşınca silah atarak geldiklerini haber verirler.Davul zurna ile karşılanan davetliler düğün evinin önünde düğün sahibi tarafından karşılanır getirilen dakuyu alarak dakuyu getirene bahşiş verir.Bu arada davul zurna çalmağa devam eder.Davulcu ağalardan berekeeeeeet versin diyerek davula son tokmağı vurur ve gelenlerde bahşiş alır.
DÜĞÜN YEMEĞİ: Karşılanan davetliler hazırlanan yer sofralarında oturtularak genelde keşkek pilav et ve helvadan oluşan düğün yemeği ikram edilir.
DAMAT DONATMAK:(GÜYO GİYDİRMEK)Damat evinde bir tepsiye damadın elbiseleri bir tepsiye sağdıcın elbiselri diğer tepsilerede çerez leblebi şeker bisküii konur ve tepsilerin üzeri kefiye denilen bezle örtülür ve damadın akraba ve arkadaşları tepsileribaşları üzerine alarak damat ve sağdıcı önlerine alıp hocalar ilahi söyleyerek meydana kadar getirirler bu geliş esnasında silah da atılmaktadır.Düğünlerde kadınlar ve erkekler ayrı ayrı yerlerde bulunurlar.Genellikle kadınlar eğlenen erkekleri uzaktan seyrederler.
Meydana gelen damat ve sağdıç oln çocuk kıbleye karşı diz çöküp oturtulur.Hocalar ilahi söyleyerek tepsiler açılır dualarla damat ve sağdıç giydirilir.Tepsinin üstündeki kefiyeler damat ve sağdıcın boynuna dolanır diğer tepsilerdeki çerezlerde oradakilere dağıtılır.Damadın babasından ve kayınbabasından başlanmak üzere damada ve sağdıca ebede çevrilir.Babasından berekeeeeeeet versin diye ebede çeviren kişi verilen parayı damadın ve sağdıcın önüne atar bu işlem bitince imam dua eder damat ve sağdıç orada bulunanların ellerini öper ve oradan ayrılır.
Düğün sahibi yeni kurulacak yuvanın Allaha ve Resulünün emir ve yasaklarına uyan hayırlı züriyetler nasip etmesi için Kuran ve mevlit okutur.
GÜREŞ:Gelin almağa gidinceye kadar güreş tertip etmek düğünlerin vazgeçilmez adetlerindendir.Meydana dikilen sopaya takla atarak devirip ucundaki parayı alan çocuğun taklasıyla başlayan güreş tozkoparan,deste,orta,başaltı baş güreşleri ile nihayet bulur.Eskiden bu güreşler çok çekişmeli olur adeta panayır havası içinde geçerdi.
GELİN ALMA:Gelin almağa damat dötürülmezdi.Gelin almağa gidilirken damat bir arkadaşı ile kimsenin bilmediği bir yerde saklanır.Arkadaşı genelde yeni evlenen birisidir ona gerdek gecesini anlatır.
Damat evinde gelinin bineceği at süslenir hazırlanır ve herkes at katır merkeplerine binerek davul zurna eşliğinde silah atarak kız evine varırlar.Kız evinin kapısı kilitlenerek damadın babasından bahşiş almadan açılmaz.Kapı açıldıktan sonra kız evinden gelin almağa gelen lerin at katır ve merkeplerinin yularlarına bir parça bez bağlanır.Eğer gelin başkabir köye gelin gidiyorsa köy delikanlıları toplanıp damadın babasından zırzıp(yiğitlik ) yolu alırlar ve aralarında paylaşırlar.
Gelinin yakınlarından birisi çeyiz sandığının üstüne oturarak bahşiş almadan kalkmaz.Bu arada oğlan evinden gelen kadınlar gelini hazırlar.Gelin çıkmadan önce enyakınları amca dayı teyze hala v.b yakın akrabalarını çağırarak onlarında gönlü alınır.(dürü denilen hediye verilir)
Gelinin erkek kardeşi üç kere kendi boynuna üç kere gelinin boynuna kırmızı kurdeleyi koyarak damadın babasından kuşak parası alır.Gelin evdekilerle vedalaşır.Gelinin başına kırmızı duvak örtülür ve gelini babası amcası ve erkek kardeşi çıkartır.Gelinin sandığı ve çeyizleri gelen katır ve merkeplere yüklenir ve damadın evine doğru yola çıkar.Gelin atına binen kişi damadın babasından bahşiş alarak attan iner.Gelin ata binmeden önce köy imamı dua eder oradakiler de amin der.Duadan sonra gelin ata biner bu arada davul zurna öyle acıklı bir hava vurar ki kız tarafını ağlatır.Davul zurna eşliğinde silah atarak oğlan evine doğru başka bir yoldan giderler.geldikleri yoldan geri dönmezler.köyün gençleri gelin alayının önünü keserek bahşiş alırlar.
Bazı yörelerde gelin alma gününe HAK alma denilmektedir.Boy hayatını yaşayan toplumlarda nikah hakkı babanındır.Ancak İslamlıktan sonradırki nikah hakkı dine geçmiştir.kızın koca evine gitmesi ile kızın baba hakkı kocasının üstüne geçmiştir.Böylece bu güne hak alma günüde denilmektedir.
Gelin damat evine gelince kaynana gelinin üzerine buğday para şeker gibi şeyleri atar.Gelin kaynatadan bir şeyler almadan attan inmez.(genelde bir inek düve tarla v.b) şeyler verilir.Gelin attan indikten sonra köy imamı tekrar dua eder oradakilerde amin der.Gelin eve girmeden su dolu bir kabı ayagı ile devirerek eline verilen yağı kapıya sürer ve içeri girer içeri girincede evin duvarına bir çivi çakar.
Gelin eve girdikten sonra damadın babası ile anası güreştirilir.Genellikle oradakilerin yardımıyla kaynata yenilir.Damadı bularak gelinin geldiğini müjdeleyene damat bahşiş verir.Gelin geldikten sonra düğün bayrağı indirilir.Damat ve arkadaşı kız evine gider ve damat kayınvalide tarafından kapıda karşılanır.Damat hiçbir surette konuşmaz ve ikram edilen şerbeti içmez.Kendisi için verilen tarla inek koyun v.b bir şey verildikten sonra ellerini öper ve şerbeti içer.
GERDEK: Damat yatsı namazı için camiye götürülür namazı müteakip imam eşliğinde ilahilrle eve getirilir kapı önünde dua edilir damat orada bulunanların ellerini öper ve oradakiler damadı yumruklayarak içeri sokarlar.
Gelinin yatağı kız evinden gelenler tarafından hazırlanır ve yatağın üzerinde çocuk yuvarlanır.Gelinin yanında kız evinden gelen birisi kalır ve en son oda çıkınca gelin ve damat birbirinin ayağına basmağa çalışırlar ve biribirileri nin ağzına şeker verirler.İkişer rekat namaz kılarlar namazdan sonra damat gelinin duvağını alır ve gelini konuşturmak için üç defa su ister ve her defasında döker daha sonra geline bir takı veya para verir.Gelin azığı denilen tavuk pilav tatlı v.b yiyeceklerden birer parça yenilir kalanları dışarı verilir.Birbirlrinin elbiselerinin üst üste koymağa çalışırlar.Kız evinden gelenler çarşafı alıncağa kadar beklerler.
DUVAK:(GELİN GÖRMESİ) Sabah gelinin yatağını hazırlayan kadın odaya girip hem yatağı toparlar hemde damadın bıraktığı bahşişi alır.Gelinle damadı dışarı çıkartır.Gelin ve damat kaynana ve kaynatanın elini öper.Daha sonra geline sofra düzdürülür ve bulaşık yıkatılır. Daha sonra gelin hazırlanır ve kız tarafı ve komşu kadınları toplanır.Gelin bütün herkesin elini öper ve ordakiler gelinin başına para atarlar daha sonra çeşitli eğlenceler düzenlenir ve gelenlere yemek ikram edilir.
GÜYO MİSAFİRLİĞİ: Kız evi çağırmadıkça gidilmez. Davet edilen damat tarafı yakın akrabalarını alarak kız evine giderler.güyo misafirliğinde kız konuşmaz babası para tarla hayvan v.b bir şey verlince konuşur.Hazırlanan sofraya oturulunca damat yemege başlamaz kaynatasından veye kaynanasından para tarla hayvan v.b bahşiş alınca kalkıp ellerini öper ve yemeğe başlar.Damadın ayakpları saklanır ve bahşiş almadan verilmez.Çoğu zaman damatlar ayakkaplarını yanlarına alır.

Soyun devamının sağlanması geleneksel kesimlerde evlenmenin başlıca amaçlarındandır.Geleneksel toplumlarda evlenecek bireylerden daha çok aileleri birbirine bağlamaktadır.Önceleri bu nedenle köyümüzde ve çevremizde genelde aile reisleri karar organıydı.Oğul ve kızlarını kendi seçtikleri ile evlendirir.Kız ve oğlanın karşı çıkma hakları olmazmış.Günümüzde her alanda olduğu gibi değişim bu alandada kendini göstermiş artık neredeyse aileler karar verme aşamasında söz hakkına sahip değillerdir.Çocuklarının kendi seçtikleri kız ve oğlanlarla evlilik yapmalarına karşı çıkmadıkları gözlemlenmektedir.

04.04.2008
hasret358@mynet.com